Winterharde vogels in de volière: soorten en inrichting

Wie vogels het hele jaar buiten wil houden, zoekt op winterharde vogels volière en krijgt vooral soortenlijsten te zien. Toch begint het niet bij de soort, maar bij het verblijf. Een vogel die van zichzelf goed tegen kou kan, komt de winter alsnog moeilijk door in een volière zonder droge, windstille plek en met een drinkbak die elke nacht dichtvriest. In dit artikel lees je wat een volière nodig heeft om jaarrond buiten te staan, en welke beplanting het verblijf leefbaar houdt.

Winterhard zegt iets over de vogel, niet over het hok

Vogels die hier gefokt zijn en van origine uit een gematigd klimaat komen, worden in Nederland vaak jaarrond buiten gehouden. Soorten uit tropische en subtropische gebieden gaan bij de meeste houders naar een vorstvrije ruimte zodra het echt koud wordt. Welke vogels in welke categorie vallen, hangt af van de soort, de herkomst en hoe de vogel is opgegroeid.

Voor je verblijf maakt dat verschil minder uit dan je denkt. Vrijwel alle vogels die buiten kunnen overwinteren, kunnen dat alleen in een volière die droog is, waar het niet doorwaait en waar ze zich kunnen terugtrekken. Kou alleen is zelden het probleem. Vocht in combinatie met wind is dat wel, en dat is precies het onderdeel waar je zelf iets aan kunt doen.

Het nachthok is het belangrijkste onderdeel

Een nachthok is het gesloten deel van de volière waar geen regen, sneeuw of wind binnenkomt. Daar slapen de vogels, en bij slecht weer blijven ze er de hele dag. Zonder nachthok is een volière in Nederland in de praktijk een zomerverblijf.

Waar je op let als je een nachthok voor je volière maakt of uitkiest:

• Dicht aan drie zijden en dicht van boven. Alleen de doorgang naar het buitendeel blijft open.
• Opening uit de wind. In Nederland komt de wind meestal uit het zuidwesten. Zet de doorgang en het open deel daar niet naartoe.
• Zitstokken hoog in het hok. Warme lucht blijft bovenin hangen, en vogels zoeken 's nachts het hoogste punt op.
• Geen kieren langs de zitstokken. Een spleet die jij niet voelt, geeft op vogelhoogte een constante trek.
• Bereikbaar voor jou. Je moet er in januari bij kunnen om te controleren, te voeren en schoon te maken zonder het hele verblijf open te zetten.

Zelf bouwen kan goed, maar de fouten zitten bijna altijd in de aansluitingen: een dak zonder overstek, een wand die zonder waterkering op de bodemplaat sluit, of een doorgang die zo ruim is dat het nachthok net zo hard doorwaait als de buitenren. Onze volières hebben het nachthok standaard ingebouwd en zijn uitgevoerd in geïmpregneerd hout of in hout met staal.

Vorstvrij water is het echte winterwerk

Voer bevriest niet, water wel. Bij een paar graden onder nul staat een ondiepe drinkbak binnen een uur dicht, en vogels drinken ook in de winter dagelijks. Dit kost je in een strenge week meer tijd dan al het andere onderhoud bij elkaar.

Wat helpt:

• Zet de drinkbak in het nachthok, uit de wind en niet onder een zitstok.
• Gebruik een bak met wat meer inhoud. Een grotere hoeveelheid water bevriest langzamer dan een laagje in een schoteltje.
• Controleer twee keer per dag en verwissel het water in plaats van het ijs eruit te tikken.
• Wil je een verwarmde drinkbak, leg dan een deugdelijke buitenaansluiting aan met aardlekbeveiliging en werk de kabel weg waar de vogels er niet bij kunnen.

Voeg niets aan het water toe om bevriezen tegen te gaan. Middelen die het vriespunt verlagen, zijn niet bedoeld als drinkwater.

Beplanting: dekking in de winter, niet alleen in de zomer

Beplanting doet meer dan het verblijf mooi maken. Het geeft dekking, breekt de wind en zorgt dat schuwe vogels zich niet op één plek verstoppen. De vraag welke planten in de volière kunnen, komt daarom vaak terug.

Praktische uitgangspunten:

• Kies wintergroen voor het grootste deel. Struiken die in november kaal zijn, geven precies in het verkeerde seizoen geen dekking meer.
• Plant in potten of bakken. Vogels slopen beplanting sneller dan je verwacht. Uit een pot haal je een kale plant zonder het gaas of de bodem open te breken.
• Houd de vliegruimte vrij. Zet groen langs de wanden en in de hoeken, niet midden in de lengterichting van de volière.
• Niet tegen het gaas aan. Beplanting die tot aan de rand groeit, geeft een kat of marter dekking om ongezien dichtbij te komen.
• Check op giftige soorten. Een aantal gangbare tuinstruiken en coniferen heeft giftige naalden, bladeren of vruchten.

Een bestaande volière winterklaar maken

Staat het verblijf er al, dan kun je vaak met drie ingrepen ver komen. Sluit de windzijde over de volle hoogte af met een dichte plaat of een transparant zeil. Overdek een deel van de buitenren, of minstens de hoek waar de vogels het meest zitten, zodat er ook bij regen droge zitplaatsen zijn. Zorg dat de bodem water kwijtraakt: een laag zand of grind boven het maaiveld blijft veel sneller droog dan aangetrapte klei.

Ontbreekt er een nachthok, dan is dat achteraf lastiger op te lossen dan het lijkt. Een los schuilhok in de ren werkt half, een nachthok als vaste dichte kop aan het verblijf werkt wel. Past dat niet bij jouw maat, dan kun je een volière op maat laten maken, met dezelfde 10 jaar garantie.

Kort samengevat

Winterhard zijn is een eigenschap van de vogel, buiten kunnen overwinteren is een eigenschap van het verblijf. Zorg voor een dicht nachthok met de opening uit de zuidwestenwind en de zitstokken hoog, reken op dagelijks water verversen bij vorst, en gebruik overwegend wintergroene beplanting in potten langs de wanden. Klopt dat, dan is een volière in Nederland een verblijf voor twaalf maanden en niet voor vier.